ZDROWIE -
Z półki zdrowia
czwartek, 18 listopada 2010 00:00
Definicję leku sfałszowanego stworzyła, między innymi, Światowa Organizacja Zdrowia: „Lek sfałszowany to lek rozmyślnie i w celu wprowadzenia w błąd, niewłaściwie oznakowany pod względem składu i/lub źródła pochodzenia. Taki lek może zawierać właściwe substancje aktywne, niewłaściwe substancje, nieprawidłową ilość substancji aktywnych, znaczną ilość zanieczyszczeń, ewentualnie sfałszowane opakowanie bezpośrednie lub zewnętrzne.”
Gdzie leki są podrabiane najczęściej? Jakie sfałszowane leki są wprowadzane do obrotu?
Korupcyjne praktyki podrabiania leków są najbardziej rozpowszechnione i dotkliwe w rozwijających się krajach azjatyckich, takich jak Chiny, Indie czy Filipiny, gdzie, zgodnie z przypuszczeniami, produkowana jest większość sfałszowanych leków. Rynki krajów zachodniej i południowej Afryki również są podatne na to zjawisko z uwagi na to, że fałszerzy zachęcają panujące tam warunki braku odpowiednio skutecznych uregulowań prawnych
i dobrze funkcjonujących mechanizmów kontroli a także niskiej podaży lekarstw i ich wysokich cen. Ocenia się, że na tych rynkach jeden na trzy sprzedane leki jest podrobiony.W tych krajach najbardziej niepokojąca jest swobodna dostępność podrabianych leków stosowanych
w leczeniu chorób zagrażających życiu, takich jak malaria, gruźlica, HIV/AIDS.
Także w rozwiniętych krajach europejskich, gdzie produkcja sfałszowanych leków jest mniejsza, ryzyko ich zakupu gwałtownie wzrasta z powodu możliwości handlu między państwami, jakie dają zakupy przez Internet. Choć europejskie uregulowania prawne są bardziej rygorystyczne, do obrotu wprowadzane są podrabiane leki na zaburzenia erekcji, nadwagę czy steroidy anaboliczne.
Jak pokazuje praktyka, oprócz wyżej wspomnianych, podrabiane są bardzo różne rodzaje innych leków, m.in. leki na raka, antybiotyki, leki na nadciśnienie i obniżenie poziomu cholesterolu, hormony a także niedrogie leki generyczne, takie jak leki przeciwbólowe czy przeciwhistaminowe.
Dlaczego ten proceder rozwija się na taką skalę?
DUŻE ZYSKI
Proceder podrabiania leków i handlu nimi jest bardzo opłacalnym zajęciem, zarobek jest więc głównym powodem, dla którego zjawisko to rozwija się na coraz szerszą skalę. Koszty produkcji podróbek leków są niskie, ponieważ w procesie ich wytwarzania nie przestrzega się zachowania standardów jakości i bezpieczeństwa.
BRAK ŚWIADOMOŚCI
Równie ważny powód rozwoju handlu takimi lekami to brak świadomości zarówno w środowisku medycznym jak i wśród konsumentów/pacjentów, jeśli chodzi o zagrożenia i skalę zjawiska. Wynikiem tego jest brak wykrywania i informowania odpowiednich organów o przypadkach zakupu sfałszowanych leków, nawet jeśli pacjenci nie obserwują u siebie poprawy stanu zdrowia po ich zażyciu.
SIŁA INTERNETU
Pełny obraz przyczyn dopełniają możliwości globalnego handlu, jakie daje Internet. To właśnie wszechobecny Internet, słabo uregulowany, jeśli chodzi o zakup leków, stanowi furtkę, przez którą podrabiane leki najczęściej docierają do konsumentów. Ocenia się, że 50-90% leków kupionych przez Internet jest fałszywych.5 Fałszerze korzystają z możliwości, jakie daje globalna sieć, ponieważ zapewnia im ona:
•Nieuregulowany system dystrybucji/rynek
•Pełną anonimowość
•Bezpośredni dostęp do pacjenta6
W Europie przykładem ekspansji aptek internetowych jest spam reklamujący leki - szacuje się, że dziennie wysyłanych jest ok. 15 miliardów wiadomości.2
Jak skuteczniej walczyć z produkcją i handlem podrabianymi lekami?
Ponieważ w krajach rozwiniętych większość podrabianych leków trafia w ręce pacjentów za pośrednictwem Internetu, niektóre kraje podjęły odpowiednie kroki, żeby ograniczyć to zjawisko. Jednym z nich jest możliwość weryfikacji witryn internetowych oferujących leki. W Stanach Zjednoczonych na przykład organizacja The National Association of Boards of Pharmacy (NABP) wprowadziła program o nazwie Verified Internet Pharmacy Practice Sites (VIPPS). Certyfikację VIPPS uzyskuje się, jeśli apteka internetowa posiada licencję, spełnia wymagania inspekcji, autentyczność sprzedawanych przez nią produktów jest potwierdzona, przestrzega prywatności pacjenta, a także zapewnia bezpieczeństwo transakcji oraz dostęp do konsultacji z wykwalifikowanym farmaceutą. W Polsce na stronach internetowych Wojewódzkich Inspektoratów Farmaceutycznych można znaleźć spis aptek prowadzących sprzedaż wysyłkową produktów leczniczych.
W wyniku wspólnie przeprowadzanych kontroli na świecie udało się zamknąć nielegalne apteki on-line oraz skonfiskować duże ilości podrabianych leków. Tylko w ostatnim czasie, w październiku 2010 r. przeprowadzona przez Interpol, World Customs Organization (WCO), Permanent Forum of International Pharmaceutical Crime (PFIPC), Heads of Medicines Agencies Working Group of Enforcement Officers (HMA WGEO), przedstawicieli przemysłu farmaceutycznego oraz podmiotów zajmujących się systemami płatności elektronicznych operacja PANGEA III z udziałem 45 krajów dała następujące efekty:
- ujawnienie 694 stron internetowych zaangażowanych w nielegalną działalność, 290 z tych stron zostało zamkniętych;
- zbadanie 268 000 opakowań, z czego prawie 11 000 zatrzymanych
- skonfiskowanie ponad 1 miliona nielegalnych lub podrabianych tabletek, w tym antybiotyków, steroidów, leków na raka, antydepresantów, leków na epilepsję, preparatów na odchudzanie i suplementów diety.
- Interpol zamieścił na YouTube 4 filmy pod hasłem ”Don’t be your own killer” („Nie zabijaj się sam”) http://www.youtube.com/watch?v=6q4AdY16egE&feature=player_embedded